Denizcilik Tedarikinde Incoterms: FOB, CIF, DAP ve DDP Rehberi

Bir gemi tedarik siparişinde fiyat kadar önemli bir soru vardır: Malzeme nereye, kim tarafından, hangi riskle teslim edilecek? Bu sorunun standart yanıtı Incoterms ile verilir. Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı Incoterms, alıcı ile satıcı arasındaki teslim, risk ve maliyet sorumluluğunu net kurallara bağlar. Bu rehberde denizcilik tedarikinde en çok kullanılan Incoterms terimlerini açıklıyoruz.

Incoterms Nedir?

Incoterms (International Commercial Terms), uluslararası ticarette teslim şekillerini tanımlayan standart kurallardır. Her terim; malın nerede teslim edileceğini, taşıma ve sigorta masraflarını kimin üstleneceğini ve riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini belirler. Güncel sürüm Incoterms 2020'dir. Denizcilik tedarikinde bu terimler, teslim limanı ile birlikte kullanılır (örneğin "FOB İstanbul").

Denizcilik Tedarikinde Yaygın Incoterms

• EXW (Ex Works): Satıcı malı kendi tesisinde teslim eder; taşıma ve risk baştan alıcıdadır.
• FOB (Free On Board): Satıcı malı belirtilen limanda gemiye yükler; risk yüklemeyle alıcıya geçer. Gemi tedarikinde çok yaygındır.
• CFR (Cost and Freight): Satıcı navlunu (taşımayı) öder ama risk yüklemede alıcıya geçer.
• CIF (Cost, Insurance and Freight): CFR'ye ek olarak satıcı sigortayı da üstlenir.
• DAP (Delivered At Place): Satıcı malı belirtilen yere kadar getirir; boşaltma ve gümrük alıcıdadır.
• DDP (Delivered Duty Paid): Satıcı gümrük dahil her şeyi üstlenir; alıcı için en kapsamlı teslim.

Neden Doğru Incoterm Önemlidir?

Yanlış anlaşılan bir teslim şekli, beklenmedik navlun, sigorta veya gümrük maliyetine yol açar; hatta malın limanda beklemesine neden olabilir. Gemi tedarikinde teslim genellikle bir limana yapıldığından, Incoterm + teslim limanı birlikte netleştirilmelidir. Teklif aşamasında bu iki bilginin açıkça belirtilmesi, sonraki anlaşmazlıkları önler.

E-ShipSupply'da Incoterms ve Teslimat

E-ShipSupply ilanlarında tedarikçiler; teslim şeklini (Incoterms), teslimat limanını ve teslim süresini yapısal alanlar olarak belirtebilir. Böylece alıcı, bir ürün ilanını incelerken fiyatın yanında teslim koşullarını da net görür ve IMPA koduyla aradığı ürünü doğru teslim şartlarıyla tedarik edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

FOB ve CIF arasındaki fark nedir?

FOB'da satıcı malı gemiye yükler ve risk orada alıcıya geçer; taşıma ve sigorta alıcıdadır. CIF'te ise satıcı taşıma (navlun) ve sigortayı da üstlenir, ancak risk yine yüklemede alıcıya geçer.

Gemi tedarikinde hangi Incoterm kullanılır?

En yaygın olanlar FOB, CIF, DAP ve DDP'dir; seçim tarafların sorumluluk paylaşımına ve teslim limanına göre yapılır.

Incoterms neden teslim limanıyla birlikte yazılır?

Çünkü terim tek başına teslim yerini tam belirlemez; "FOB İstanbul" gibi liman eklenerek riskin ve maliyetin geçtiği nokta netleşir.